Stefans 25: De prachtige melancholie van Elbow
"I come back here from time to time - I shelter here somedays"

Afgestudeerd neerlandicus Stefan Meeuws schrijft voor Gobsmag over z'n 25 meest beluisterde albums. Deze week nummer 7: Asleep In The Back (2001) van Elbow.



Een donker beest

220px-AsleepinthebackInmiddels zitten we in de top 10 van albums die ik de afgelopen tien jaar het meest heb geluisterd. En waar het me lager in de top 25 nog wel eens lukte om analytisch naar een plaat te krijgen, of een plaat te associëren met een bepaalde levensfase, komen we zo langzamerhand bij de platen die ik zo goed ken, dat het moeilijk wordt om er iets over te vertellen. Alsof je een vriend probeert te beschrijven aan een collega. “Ja, hij is gewoon Henk.” Er komt nog wel een verrassing of twee aan, hoor, maar we zijn dus aangekomen bij de Henken van mijn top 25.

Asleep in the Back van Elbow komt net als de meeste platen uit dit lijstje uit het begin van deze eeuw: 2001. In 2011 bracht het – eindelijk doorgebroken – Build a Rocket Boys! uit. Een melancholische plaat, maar vooral ook een nostalgische plaat. Het komt waarschijnlijk door de leeftijd van de heren. Nostalgie, melancholie en directheid maken de dienst uit. Tien jaar ervoor horen we die melancholie al op de debuutplaat. Melancholie, donkere humor en zware thematiek.

(Soms denk ik wel eens dat Build a Rocket Boys! Elbows manier is om “weet je nog dat we Asleep in the Back maakten?” te zeggen.)

Asleep in the Back was de debuutplaat, maar niet het eerste album wat de heren opnamen. Er werd heel veel materiaal door het label geschrapt, waardoor de band al zeven jaar bezig was voordat dit album werd uitgebracht. Je zou er vanzelf mismoedig van worden, wat wellicht de sfeer op nummers als Any Day Now, Little Beast en Bitten By The Tailfly verklaart.

Ik werd in ieder geval niet vrolijk van de plaat, in eerste instantie. Red – de single – was het enige nummer wat ik mooi vond en verder slingerde de cd wat rond op mijn zolderkamer. Pas toen Leaders of the Free World in 2005 uitkwam, viel bij mij het Elbow-kwartje.

Elbow is niet echt wezenlijk veranderd anno 2014. Misschien zijn de structuren van de nummers normaler genomen, misschien straalt er wat meer positiviteit uit de nummers, maar verder… Red is geen muur van geluid, maar wel een soaring melodie en een van pijn doordrenkte tekst:

You burn too bright, you live too fast
This can’t go on too long
You’re a tragedy starting to happen…

Dezelfde sfeer ademen voor mij Powder Blue en spookachtige opener Any Day Now. Met de hypnotisch herhalende tekst van Any Day Now is de link naar One Day Like This snel gelegd.

De nummers die ik nu het mooist vind, ademen een andere sfeer. Ze houden het midden tussen de melancholie die ik eerder aanstipte, en een zekere mysterie. Juist omdat die op latere albums ontbreekt. Nummers als Don’t Mix Your Drinks en Newborn dus. Ieder nummer dat begint met een zin als “I’ll be the corpse in your bath tub, useless…” krijgt van mij +1. Zeven minuten duurt dat nummer, waarbij de eerste drie minuten als single zijn uitgebracht. Zonde is dat, want in de vier erna stijgt het nummer naar epische hoogte.

En dat brengt me bij de muziek: er zit ontzettend veel in die muziek. Elbow was altijd al een musician’s band. Nog voor ze doorbraken bij het grote publiek werden ze al gewaardeerd om hun arrangementen. Bitten By The Tailfly strandt na een gestructureerd begin in chaos met blazers en drums en geschreeuw. Als je geluk hebt (de goede uitgave van de cd) mag je na die chaos eerst naar de bonus- en titeltrack luisteren voordat het epische Newborn begint. Het gaat wat ver om te beweren dat er een complete orkestbak is ingevlogen voor dit debuut, maar het voelt af en toe wel zo. En het klinkt af en toe ontzettend lomp en tegelijkertijd zijn sommige momenten ook zo subtiel.

Het is de afsluiter die me het langst zal bijblijven. Misschien omdat ik rustige mooie liedjes waardeer en de nummers ervoor vooral een zwaarmoedig karakter hebben. Maar het is vooral ook het contrast met de rest van de plaat. Toch nog –aan het einde van de lange, donkere luistersessie– is het de antidote, de pijnstiller, niet het hoofdingrediënt van het gerecht dat Elbow opdient. Als de rest van het album je prima een depressie in kan helpen, trekt Scattered Black and Whites je er weer uit.

Op sublieme wijze beschrijft Elbow hier jeugdherinneringen, het anker van je leven, de fysieke plek en de state of mind die je een zekere rust geven:

Been climbing trees I’ve skinned my knees
My hands are black the sun is going down
She scruffs my hair in the kitchen steam
She’s listening to the dream I weaved today

Crosswords through the bathroom door
While someone sings the theme tune to the news
And my sister buzzes through the room leaving perfume in the air
And that’s what triggered this

I come back here from time to time
I shelter here somedays

A high-back chair, he sits and stares
A thousand yards and whistles marching-band
Kneeling by and speaking up
He reaches out and I take a massive hand
Disjointed tales that flit between

Short trousers and a full dress uniform
And he talks of people ten years gone
Like I’ve known them all my life
Like scattered black & whites

I come back here from time to time
I shelter here somedays

https://www.youtube.com/watch?v=KHlQFw33dww

En daarom is het ook mijn rustpunt in de discografie van Elbow.

Uiteindelijk is Asleep in the Black een zware plaat die vooral de donkere kanten van het leven lijkt te benadrukken, maar niet zonder herinneringen de lichtere kanten te omarmen. Zonder liefde is er geen angst dat deze verdwijnt, zonder rust geen chaos. Elbow is uiteindelijk een “menselijke” band. Sommige bands schoppen overal tegenaan. Andere bands willen je goed laten voelen. Elbow is op het hoogtepunt menselijk: liefde, wanhoop, depressie, hoop, nostalgie en angst: het zit er allemaal in. Dat maakt Asleep in the Back een succes: het is niet de makkelijkste manier om die menselijkheid te tonen, maar wel een ontzettend goed geslaagde.


Luister naar Asleep In The Back in Spotify:


Afgestudeerd neerlandicus Stefan Meeuws is gespecialiseerd in het schrijven van teksten en concepten. Z’n laatste project is het onder de loep nemen van de 25 meest geluisterde albums volgens z’n LastFM-account.

Eerder in deze serie:
#25: Tom McRae – Tom McRae (2000)
#24: Kate Walsh – Light & Dark (2009)
#23: Ane Brun – Spending Time With Morgan (2000)
#22: Coldplay – A Rush Of Blood To The Head (2002)
#21: Lisa Hannigan – Sea Saw (2008)
#20: I Am Kloot – Natural History (2005)
#19: Richard Swift – Walking Without Effort (2005)
#18. Turin Brakes – We Were Here (2013)
#17. Nick Drake – Pink Moon (1972)
#16. Richard Swift – Dressed Up For The Letdown (2006)
#15. Ewert And The Two Dragons – Good Man Down (2011)
#14. I Am Kloot – I Am Kloot (2003)
#13. Thomas Dybdahl – What’s Left Is Forever (2013)
#12. Ray LaMontagne- Trouble (2004)
#11. Tom McRae – Just Like Blood (2003)
#10. Ray LaMontagne – Till The Sun Turns Black (2006)
#09. The Whitest Boy Alive – Dreams (2006)
#08. Turin Brakes – Ether Song (2003)

Like Gobsmag op Facebook:

Geplaatst door in de categorie op